SRPSKA SREDNJOVEKOVNA KNJIŽEVNOST

Published mart 4, 2012 by Pozorište i škola

Nastala je uporedo sa nastankom i razvitkom srpske feudalne države.

Prošlaje kroz tri razvojne faze:

  •                                                  doba nastajanja feudalnih odnosa
  •                                                  doba razvijenog feudalizma
  •                                                  doba opadanja i propadanja feudalne države

Pošto je Nemanja uspeo da učvrsti srpsku državu ujedinjenjem Raške i Zete, poklanjana su imanja crkvi, pa književnost nastaje isključivo u okrilju crkve i za njene potrebe. Posebno mesto je imao Hilandar. U kome su stasavali najbolji pisci srpske književnosti srednjeg veka.

Od 12. Do sredine 14. veka, srpska književnost je dostigla zenit u svome razvoju (Nemanjići). Despot Stefan Lazarević okuplja oko sebe najbolje pisce, obezbeđuje im uslove za rad i traži od njih konkretne književne poslove (prevodi sa Grčkog, prepisivanje knjiga, reforma jezika i pravopisa =RESAVSKA ŠKOLA).

Opažaju se znaci humanizma u odnosu prema nauci i umetnosti.

Književne vrste: lirska pesma, hagiografije , apokrifi,  pripovetke, romani, pohvale, biografije.

Poezija je crkvena i liturgijska; a najveći umetnički domet je ostvaren u „Pohvali knezu Lazaru“, koju je napisala, tj. izvezla monahinja Jefimija; i „Slovu ljubve“, despota Stefana Lazarevića.

 

  Pročitajte ostatak ovog unosa →

MIROSLAVLJEVO JEVANĐELJE

Published mart 4, 2012 by Pozorište i škola

Prvi sačuvani spomenik srpske pismenosti i potiče s kraja 12. veka. Njega su za humskog kneza Miroslava(brata Stefana Nemanje) radila dva prepisivača, od kojih je jedan, Gligorije, ostavio dva zapisa pri kraju rukopisa.

Pisano je na pergamentu(181 list), ukrašeno ornamentima, inicijalima, minijaturama.

Značaj: – jedan od najstarijih spomenika srpskog jezika

-remek delo kaliografije i slikarstva

Čuvao se u Hilandaru, gde ga je prvi opisao Rus Porfirije Uspenski.

Kod Srba je prvi o njemu pisao i dao mu ime Stojan Novaković.

Od Drugog svetskog rata, čuva se u Narodnom muzeju u Beogradu.

POČECI SLOVENSKE PISMENOSTI

Published mart 4, 2012 by Pozorište i škola

Slovenska pismenost pojavila se u procesu raspadanja rodovske zajednice i stvaranja državnih zajednica slovenskih plemena.

Zbog od opasnosti od Germana, slovenski kralj Rastislav je 862.godine zatražio od vizantijskog cara da mu pošalje misionare koji će širiti hrišćanstvo na slovenskom jeziku. Car je izabrao dvojicu Grka, braću Konstantina (Ćirila) i Metodija; koji su bili veoma obrazovani.

Pre polaska Konstantin je stvorio azbuku GLAGOLJICU Prvo slovensko pismo i preveo na slovenski jezik „Jevanđelje“.

863. godine, krenuli su u Moravsku i ta godina označava POČETAK SLOVENSKE PISMENOSTI.

U Moravskoj su bili dobro primljeni, ali su germanski sveštenici počeli da napadaju njihov rad. Zato su morali da idu u Rim kod pape, da opravdaju svoj rad. Papa je odobrio njihov rad, ali je Konstantin umro u Rimu 869. Godine. Metodije se vraća u Moravsku i nastavlja započeti rad. I dalje je radio pod teškim uslovima, opet je morao da ide u Rim, proveo je tri godine u tamnici; umire 885.godine.

Metodije je bio prvi slovenski arhiepiskop.

Rad Ćirila i Metodija nastavljaju njihovi učenici: Gorozd, Kloment,Naum,Anđelar i Sava.

Kliment i Naum stvaraju dve nove škole na slovenskom jugu- PRESLAVSKU i OHRIDSKU.

Oni su najzaslužniji za razvitak pismenosti kod Južnih Slovena. Ostali su verni glagoljici i nastavljaju svoj rad u Ohridu, a smatra se da je Konstantin Preslavski stvorio ĆIRILICU.

Spomenici:

  • SLOVO O PISMENIMA (Crnorizac Hrabar)- početak 10.veka ,najstarija filološka rasprava o naučnoj vrednosti slovenske azbuke, borba oko pisma, brani glagoljicu.
  • SAMUILOVA PLOČA -993. Godina, najstariji ćirilski spomenik

 Jezik na koji su Ćirilo i Metodije preveli neke delove „Svetog pisma“ za verske potrebe, naziva se staroslovenski  – Prvi književni jezik Slovena.

Osnova tog jezika je govor Slovena iz okoline Soluna; međutim, vremenom se živi jezik slovenskih plemena menjao, a staroslovenski jezik je ostao jezik knjige, ali ne i govorni jezik.Svaki prepisivač je u staroslovenski unosio neke osobenosti jezika kojim je govorio. Ovo prilagođavanje jezika živom govoru naziva se REDAKCIJA ili RECENZIJA.